Startup yolculuğunda sıkça duyduğunuz kavramlar olan MVP (Minimum Viable Product), prototip ve kavram kanıtı (Proof of Concept – PoC), çoğu zaman birbirine karıştırılır. Oysa her biri farklı bir amaca hizmet eder ve yanlış zamanda yanlış aracı kullanmak kaynak israfına yol açabilir. Bu yazıda bu üç kavramı net çizgilerle ayıracak, hangi aşamada hangisine başvurmanız gerektiğini pratik örneklerle anlatacağız.
PoC, Prototip ve MVP: Temel Tanımlar
Kavram Kanıtı (PoC), belirli bir teknolojinin veya fikrin teknik olarak uygulanabilir olduğunu göstermek için yapılan küçük ölçekli bir çalışmadır. Amacı, “Bu mümkün mü?” sorusuna cevap vermektir. Genellikle iç ekip veya yatırımcılar için hazırlanır, kullanıcıya sunulmaz.
Prototip, ürünün temel işlevselliğini veya tasarımını görselleştiren, etkileşimli olabilen ilk versiyondur. Kullanıcı testleri ve geri bildirim almak için kullanılır. Prototip, çoğu zaman kod içermez; Figma veya benzeri araçlarla hazırlanan tıklanabilir bir makettir.
MVP (Minimum Viable Product), ürünün en temel özelliklerini içeren, gerçek kullanıcılar tarafından kullanılabilen ve iş modelini test etmek için piyasaya sürülen ilk sürümdür. Amaç, müşteri ihtiyaçlarını doğrulamak ve öğrenmeyi hızlandırmaktır.
Karşılaştırma Tablosu: PoC vs Prototip vs MVP
| Kriter | Kavram Kanıtı (PoC) | Prototip | MVP |
|---|---|---|---|
| Amaç | Teknik fizibiliteyi test etmek | Tasarım ve kullanıcı deneyimini doğrulamak | Pazar talebini ve iş modelini doğrulamak |
| Kullanıcıya sunulur mu? | Hayır, genellikle iç ekip | Evet, sınırlı sayıda test kullanıcısı | Evet, gerçek müşterilere açık |
| Geri bildirim döngüsü | Düşük (teknik ekip içi) | Orta (kullanılabilirlik testleri) | Yüksek (müşteri kullanımı ve ödeme) |
| Geliştirme süresi | Günler – 1 hafta | 1 – 4 hafta | 4 – 12 hafta |
| Kaynak ihtiyacı | Çok düşük | Düşük-orta | Orta-yüksek |
| Örnek | Yeni bir algoritmanın çalıştığını gösteren küçük bir kod parçası | Uygulama akışını gösteren tıklanabilir bir Figma tasarımı | Gerçek kullanıcıların kaydolup sipariş verebildiği basit bir web uygulaması |
Ne Zaman Hangisini Kullanmalısınız?
1. Fikrin Teknik Olarak Mümkün Olup Olmadığını Bilmiyorsanız → PoC
Eğer fikriniz daha önce denenmemiş bir teknolojiye dayanıyorsa (örneğin, yapay zeka modeli veya blokzincir çözümü), önce kavram kanıtı ile başlayın. PoC, sizi gereksiz yere kod yazmaktan kurtarır. Pivot kararı vermeden önce teknik engelleri PoC ile tespit edebilirsiniz.
2. Kullanıcı İhtiyaçlarını Anlamak ve Tasarımı Test Etmek İstiyorsanız → Prototip
Prototip, müşteri keşfi görüşmeleri sırasında kullanıcılara gösterip geri bildirim almak için idealdir. Kullanıcıların bir butona tıklarken ne hissettiğini, hangi akışı daha kolay bulduğunu görmenizi sağlar. Bu aşamada prototip ile topladığınız veriler, problem-solution fit doğrulamanıza yardımcı olur.
3. Pazar Talebini Gerçek Verilerle Test Etmek İstiyorsanız → MVP
MVP, fikrinizin gerçek dünyada işe yarayıp yaramadığını, müşterilerin ürün için para ödeyip ödemeyeceğini gösteren en güçlü araçtır. MVP ile pazara çıktığınızda, müşteri davranışları, satın alma isteği ve churn oranı gibi somut metrikler elde edersiniz. Ayrıca MVP, yatırımcılara “bu fikir çalışıyor” deme şansı verir.
Yaygın Hatalar ve Dikkat Edilmesi Gerekenler
- PoC’yi atlayıp direkt MVP yapmak: Teknik risk yüksekse, MVP’nin geliştirme maliyeti boşa gidebilir. Önce PoC ile teknik fizibiliteyi test edin.
- Prototipi müşteriye göstermeden kodlamaya başlamak: Kullanıcı ihtiyacı doğrulanmamış bir ürünü geliştirmek, zaman ve para kaybına yol açar.
- MVP’yi özellik şişkinliği ile doldurmak: MVP, “minimum” olmalıdır. Herkesin istediği her özelliği eklemek ürünü lansmana taşıyamaz.
- Prototipi MVP sanmak: Tıklanabilir bir maket, gerçek bir ürün değildir. Kullanıcı testlerinde başarılı olsa da, MVP aşamasında farklı sorunlar çıkabilir.
Sonuç: Doğru Araç, Doğru Zamanda
PoC, prototip ve MVP, startup’ın farklı aşamalarında ihtiyaç duyduğu üç farklı araçtır. Sırasıyla önce teknik fizibilite (PoC), ardından kullanıcı deneyimi (prototip) ve son olarak pazar doğrulaması (MVP) için kullanılır. Bu sıraya uymak, kaynaklarınızı etkin kullanmanızı ve başarısızlık riskini azaltmanızı sağlar.
Unutmayın, MVP sonrası elde ettiğiniz veriler size nakit akışı yönetimi konusunda da yol gösterecek, yatırımcı görüşmelerinde elinizi güçlendirecektir. Doğru zamanlama ve doğru yaklaşım ile girişiminizi bir sonraki seviyeye taşıyın.
Sık Sorulan Sorular
MVP ile prototip arasındaki temel fark nedir?
Prototip, genellikle tıklanabilir bir maket olup kullanıcı deneyimini test etmek için kullanılırken; MVP, gerçek kullanıcıların kullanabildiği, iş modelini test eden minimum üründür. Prototip kod içermeyebilir, MVP ise çalışan bir uygulamadır.
Kavram kanıtı (PoC) yapmadan doğrudan MVP geliştirmek riskli midir?
Eğer fikriniz teknik olarak zorlu bir altyapı gerektiriyorsa (örneğin, yeni bir yapay zeka modeli), PoC’yi atlamak ciddi risk taşır. PoC, teknik fizibilitenin düşük maliyetle test edilmesini sağlar. Ancak basit bir web uygulaması için PoC gereksiz olabilir.
Bir startup için hangi aşamada prototip kullanılmalıdır?
Prototip, müşteri keşfi görüşmeleri sırasında, ihtiyaçları ve kullanılabilirliği doğrulamak için idealdir. Problem-solution fit aşamasında kullanıcı geri bildirimi almak için prototip oluşturup test edebilirsiniz.
MVP geliştirirken en sık yapılan hata nedir?
En sık yapılan hata, MVP’ye gereğinden fazla özellik ekleyerek “mini” olmaktan çıkarmaktır. Bu, geliştirme süresini uzatır, maliyeti artırır ve öğrenme döngüsünü yavaşlatır. MVP sadece temel sorunu çözecek en az özellikle piyasaya sürülmelidir.
PoC, prototip ve MVP’nin yatırımcı görüşmelerindeki rolü nedir?
Yatırımcılar, PoC ile teknik riskin azaldığını, prototip ile ekip düşüncesinin netleştiğini, MVP ile de pazar talebinin kanıtlandığını görmek ister. Özellikle MVP, yatırımcıya gerçek kullanıcı verileri sunarak güveni artırır.
