Trabzon'un Maçka ilçesinde, çam ormanlarının arasında saklı bir Bizans mirası olan Vazelon Manastırı, Karadeniz'in en eski manastırlarından biri olarak ziyaretçilerini büyülüyor. Sümela Manastırı'ndan bile daha eski olduğu kabul edilen bu yapı, doğa ile tarihin mükemmel bir uyumunu sunuyor. Eğer macera dolu bir gezi arıyorsanız, Vazelon Manastırı tam size göre!

Tarihçesi

Vazelon Manastırı'nın yapılış tarihi kesin bilinmemekle birlikte MS 270-317 yılları arasına tarihleniyor. Bu özelliğiyle bölgenin en eski manastırı unvanını taşıyor ve Sümela Manastırı'ndan daha eski kabul ediliyor. Vaftizci Yahya'ya (Aziz Ioannis) adanmış olup, bir mağara ve kutsal su kaynağı (ayazma) etrafında kurulmuş.

Bizans İmparatoru Justinianus tarafından 565 yılında onarılmış, sonraki yüzyıllarda pek çok tadilat görmüş. Mevcut yapıların büyük kısmı 1410 yılındaki yeniden inşaya dayanıyor. Tarih boyunca Farslar, Türkler ve çeşitli işgalcilerin saldırılarına uğramış; örneğin 490 yılında Sasaniler tarafından yıkılmış. Osmanlı döneminde de birden fazla kez tahrip edilmiş.

Bölgedeki en zengin manastır olarak bilinen Vazelon, Maçka çevresindeki Rum Ortodoks yaşamının merkeziydi. Gelirleri o kadar fazlaydı ki, rivayetlere göre Sümela Manastırı'nın inşasında bu manastırın kaynakları kullanılmış. 1923 Türkiye-Yunanistan nüfus mübadelesi sonrası terk edilmiş ve günümüze kadar harabe halde kalmış.

Mimari Özellikleri ve Freskler

Manastır kompleksi, ana kilise, keşiş hücreleri, şapeller, mutfak ve idari binalardan oluşuyor. Mağara kilise temelinde gelişen yapı, dört katlı bir düzen gösteriyor. En üst katta mağara önünde yer alan kilise dikkat çekici.

En önemli özelliklerinden biri freskler: Özellikle kilisenin kuzey dış duvarlarında Cennet, Cehennem, Son Yargı (Mahşer Günü) ve kıyamet sahnelerini tasvir eden freskler bulunuyor. Bu freskler, İncil sahneleri ve aziz figürleriyle bezeli; bazıları 18.-19. yüzyıla tarihleniyor. Ne yazık ki define avcıları ve vandalizm nedeniyle büyük zarar görmüş olsalar da, kalan kısımlar hala etkileyici.

Vazelon Manastırı Nerede?

Vazelon Manastırı, Trabzon şehir merkezine yaklaşık 40 km uzaklıkta, Maçka ilçesine bağlı Kiremitli Köyü'nün batısında, Zabulon Dağı'nda yer alıyor. Deniz seviyesinden yaklaşık 1200 metre yükseklikte, sarp bir kayalık alanda konumlanan manastır, yoğun çam ormanları arasında adeta kaybolmuş bir izlenim veriyor.

Nasıl gidilir? Toplu taşıma ile ulaşım mümkün değil, mutlaka özel araçla gitmelisiniz. Trabzon-Maçka-Gümüşhane yolunu takip edin. Maçka'yı geçtikten sonra Çatak mevkiinde Köprüyanı veya Kiremitli Köyü yol ayrımından sapın. Tercih edilen yol genellikle Kiremitli Köyü yönü; köyü geçtikten sonra yaklaşık 7 km stabilize orman yolu devam ediyor. Yol zorlu, çamurlu ve dar olabilir – yüksek tabanlı veya 4x4 araç önerilir. Tabela eksikliği nedeniyle navigasyon uygulaması kullanın veya yerel halktan yardım alın. Giriş ücretsiz ve saat kısıtlaması yok, ancak yalnız gitmek yerine grup halinde ziyaret etmek güvenlik açısından daha iyi.

En iyi ziyaret zamanı ilkbahar-sonbahar ayları; kışın kar nedeniyle yol kapanabilir.

Günümüzdeki Durumu ve Ziyaret İpuçları

2026 itibarıyla Vazelon Manastırı hala büyük ölçüde harabe halinde ve kapsamlı bir restorasyon çalışması yapılmamış. Doğa ile iç içe, gizemli bir atmosfere sahip; ormanlık alanda yürüyüş yaparken küçük çağlayanlar ve muhteşem manzaralar eşlik ediyor. Sümela kadar turistik değil, daha az ziyaretçi alıyor – bu da onu daha otantik kılıyor.

İpuçları:

Rahat ayakkabı ve su alın; yol tırmanış gerektiriyor.
Define avcıları nedeniyle bazı alanlar delik deşik – dikkatli olun.
Fotoğraf makinesi unutmayın; doğa ve tarih harika kareler sunuyor.
Yakınındaki Sümela Manastırı ile birlikte günübirlik gezi planlayabilirsiniz.

Trabzon gezinizde Vazelon Manastırı'nı es geçmeyin; tarih, doğa ve macera bir arada!